Автор: Карина Доневска

„Форум на општински пракси: Кон родово одговорни општини“ беше темата на конференцијата што се одржи на 25 јуни, 2021 година, во Скопје во организација на ЗЕЛС. Со овој настан беше заокружен двегодишниот период на реализација на активностите од проектот “Кон родово одговорни општини:зајакнување на општинските капацитети за родови политики и родово одговорен буџет“, што го реализира ЗЕЛС, со поддршка на UN Women, Скопје, а кој е финансиран од Швајцарската агенција за развој и соработка (СДЦ) и Шведската агенција за меѓународна соработка и развој – Сида.

Градоначалнички и градоначалници, советнички и советници од Лоби групата за родова еднаквост при ЗЕЛС, како и координатори и координаторки за родова еднаквост од општините дискутираа за предизвиците со кои се соочува локалната власт во градењето на административните капацитети и во креирањето и имплементирањето на родовите политики во различни сегменти од општинските надлежности.

Присутните ги поздрави извршната директорка на ЗЕЛС, Душица Перишиќ, која говореше за клучната улога на Заедницата во градењето на капацитетите на локалните власти за креирање и имплементирање на родови политики и родово одговорно буџетирање. Таа посочи дека во изминатиот период активностите генерално се темелат на претходно утврдената Стратегија за родова еднаквост на ЗЕЛС (2018 -230) но и на соработката со UN Women. Беа презентирани резултатите од Проектот, меѓу кои се и најновите брошури што претставуваат значајна поддршка за унапредување на комуникацијата меѓу вработените внатре во општината и на комуникацијата на општината со надворешната јавност во делот на родово сензитивни прашања. Беше посочено дека искуствата што од оваа област ги стекна секоја општина се драгоцен извор на натамошно надградување на знаењата во решавањето на ваквите предизвици.

Пред присутните говореа и градоначалничките на Битола и на Македонска Каменица, Наташа Петровска и Соња Стаменкова, како и претседателката на Советот на Општина Крива Паланка, Изабела Павловска, сите членки на Лоби групата за родова еднаквост при ЗЕЛС. Тие изразија голема благодарност до ЗЕЛС и UN Women за целокупната досегашна поддршка и посочија дека истата треба да продолжи и во следниот период. Подобрена е политичката посветеност на ова прашање, капацитетите на координаторите за еднакви можности се издигнати се на високо ниво, подобрена е меѓусекторската комуникација и соработка во сензибилизирањето на прашањата од родова еднаквост во рамките на општините, а веќе се помалку се донесуваат програми од страна на советите, во кои нема вклученост и на родовиот аспект. Присутните ги поздрави и градоначалникот на Штип, Сашко Николов, кој нагласи дека во неговата општина се повеќе применува родово статички податоци кои се значајна база за креирање на родови политики и поддршка на граѓаните во насока на постигнување на родова еднаквост на секое ниво.

За важноста за унапредувањето на комуникацијата на координаторите за еднакви можности со сите сектори во општината и со надворешната јавност и медиумите говореа координаторките од општините: Кочани, Делчево и Карпош: Љубинка Ајтовска, Даниела Такева и Виолета Цветковска. Сите посочија дека двонасочната комуникација е клучна за подигање на свеста и на вработените во општината ,и на целокупната јавност за важноста на родовите прашања.Добри практики беа изнесе од координаторките од општините Центар, Аеродром и Горче Петров Дрита Исени, Весна Марковска и Данче Василевска. Присутните посочија дека со подигнувањето на нивото на чувствителноста на ова прашање се покренати низа активности со кои се обезбедува родова еднаквост а со тоа се подига и степенот на почитување на универзалните човекови права.

На тема “Родовите концепти и родовото одговорно буџетирање“ ЗЕЛС организираше еднодневна онлајн обука за секретари, вработени во сектор/одделение за финансии и ПР советници од сите општини, а во рамките на проектот “Кон родово одговорни општини:зајакнување на општинските капацитети за родови политики и родово одговорен буџет“, со поддршка на UN Women, Скопје. Обуката е во рамките на ЗЕЛС Тренинг планот со цел поголема сензибилизација на вработените по хоризонтала за родовите прашања и родовото одговорно буџетирање како алатка која придонесува за утврдување на потребите на жените и мажите и алоцирање на финансии согласно направени анализи за потребите на граѓаните.

Мемет Мемети, експерт и обучувач за родова еднаквост ја претстави правната рамка по која се регулираат родовите прашања и потреби на национално и локално ниво, каква е состојбата во општините и кои алатки може да се користат за унапредување на родовата еднаквост во општините, како и надминување на предизвиците со кои се соочуваат,најчесто координаторите за еднакви можности во општините. Преку родовото дрво кое претставува сликовит приказ на состојбата со родовата еднаквост во општината од аспект на лоцирање на главниот проблем, а со тоа и причините и последиците тој го претстави начинот на кој треба да се работи во општините при креирањето на програмите и мерките во општините. Во таа насока говореше за потребата од правилно развивање на програмите и инкорпорирање на родовит аспект во нив преку претходна анализа на потребите на жените и мажите, потоа со поставување на индикатори за постигнување на поставените резултати, како и за правилно мерење на посакуваните резултатите од применетите мерки кои се внесени во општинските програми и за кои се алоцирани средства во буџетот. Во интерактивна сесија претставниците од општините преставија примери од планирањето на програмите и потребата од соработка со повеќе лица по хоризонтала во општините со цел прибирање на потребните податоци и со тоа соодветно планирање на активности и мерки.

Во вториот дел од обуката експертката Кристина Хаџи-Василева се осврна на состојбите со родовата еднаквост во општините за време на пандемијата со Ковид-19 која откри уште поголемо продлабочување на родовиот јаз во општеството. Таа ги претстави општите резултати од истражувањето направено од страна на експерти и тим на UN Women кои се однесуваат на влијанието на Ковид-19 врз начинот на работа и потребата од адаптација, потоа за мерките кои ги имаат преземено општините за намалување на влијанието од пандемијата за граѓаните, потоа на што е потрошен буџетот и колку е родово одговорен кон преземените мерки и други резултати од истражување кои водат до заклучок дека мерки и адаптации се потребни со цел правилна распределба на средствата и на трудот со цел полесно справување со пандемијата. Општините споделија свои пракси кои се однесуваат на справувањето со пандемијата, но и мерки и активности кои ги планираат за следниов период за своите граѓани од неколку категории и со различен статус, но со посебен фокус на најранливите групи. На крај, преку квиз учесниците осознаа повеќе за тоа што е родово одговорен буџет, како се планира, кои ресурси се потребни и примери како тоа може да се прави. На обуката присуствуваа околу 30 претставници од општините од секретар, кабинетски службеници, финансии, односи со јавноста и координатори за еднакви можности со надеж за продолжување на јакнење на капацитети на оваа тема и со физичко присуство во организација на ЗЕЛС.